| İngilizce'de İsim Fiiller |
|
“Gerunds ve Infinitives” ler, cümlede bir harekete verilen isimdirler. Türkçe’deki ismin halleri durumunda kullanılırlar. İngilizce’de ise bir yüklemden sonra çekilmemiş fiiller mastar yapısında gramatikal olarak üç pozisyonda olabilirler. İngilizce'de İsim Fiiller. English GERUNDS AND INFINITIVES. Dersi Dersleri. Nedir Nelerdir Nasıl Yapılır Kullanılır Kullanımı Kullanılışı. Örnekleri Örnek Cümleler.
1.) Gerund (speaking, going gibi) “Öğrenmeyi istiyorum” cümlesinde “istemek” cümlenin yüklemidir. “öğrenmeyi” ise çekilmemiş konumda olup, Ingilizce’de gramatikal olarak yukarıda da söylendiği gibi üç şekilden biri ile ifade edilebilir. Bu bir sistemdir, kuralları vardır. Bu kurallar çerçevesinde uygun olan şekliyle cümle yazılır. Yalın mastarlar genellikle Causative (ettirgenlik) yapısında kullanılır ki bu konuyu daha sonra göreceğiz. Yalın mastar kullanımı spesifik özelliğe sahip olup, kullanım alanı sınırlıdır. Bu şekilde kullanılan fiil sayısı da azdır. Bu nedenle cümlede çekimsiz bir fiil denince “Gerunds ve Infinitives” olmak üzere iki kullanım akla gelir. Bu durumda biri diğeri için altarnatif konumundadır. Yani eğer cümlede gerund kullanılmıyorsa, onun alternatifi olan infinitive’e gidilir. Bu özellik olduğu için bir konunun iyi bilinmesi, alternatifinin de çözülebilmesi anlamına gelir. Gerunds’lar ile başlayalım. GERUNDS “Gerund” isim fiil (verbal noun) demektir. Bir fiilin –ing almış biçimidir. “Gerund” lar, bir fiil ve bir isim özelliği taşırlar. Cümlede isim veya zamir olarak kullanılırlar. Yapı bakımından ortaçlara (present participle) benzerlerse de kullanış ve anlam bakımından çok farklıdırlar. “Gerunds” yapısı geniş bir konudur. Dört madde halinde anlatılacaktır. Özellikle ilk üç maddesi KPDS için çok önemlidir ve konunun % 90’ ını kapsar. Bunun da yüzde 70-80’i birinci maddeye dahildir. Bu üç maddenin çok iyi bilinmesi gerekir. Diğer kısmı ileri düzey için önemlidir. Öğrenilmesi iyi olur. 1.) Bir Edattan Sonra (After a prepisition)
Edat: Tek başlarına bir anlamı olmayan, bir isim veya isim türevi (zamir, isim fiil gibi) ile birlikte kullanılarak anlamlarını bütünleştiren sözcüklerdir. In, on, under, of, off, with, for, over ..... gibi. He come in. (“in” zarftır çünkü fiili etkilemiştir.) Eğer bir cümlede yüklemden sonra bir edat varsa ve sonrasında çekilmemiş bir fiil kullanılmışsa bu mutlaka gerund’tır. Illa da gerund olacak diye bir kural yoktur. Yüklemden sonra hiçbir şey olmayabilir veya bir isim gelebilir. Ama eğer yüklemden sonra edat var ve sonrasında da çekilmemiş bir fiil varsa bu mutlaka gerund olmalıdır. Bundan sonra cümleler kurulurken KPDS için önemli olan kelimeler kullanılacak. Geçen bu kelimeleri mutlaka iyi öğrenmemiz gerekir. The members are thinking of appointing him as their president. (Üyeler, onu başkanları olarak atamayı düşünüyorlar.) a) to appoint b) appoint c) appointing Boşluğa “appointing” gelmelidir. Çünkü yüklemden sonra edat vardır ve edattan sonra eğer çekilmemiş bir fiil varsa bu gerund olmak zorundadır. Böyle fiiller bir edat ile nesneye indirekt olarak geçerler. Böyle sorularda cümlenin anlamı bilinmezse de soru çözülebilir.
Appoint: atamak, kararlaştırmak He is thinking of emigrating to USA. (O Amerika’ya göç etmeyi düşünüyor.) He gave up smoking. (O sigara içmeyi bıraktı.) The scientists shouldn’t have approved of using hazardous material. (Bilim adamlarının tehlikeli materyalleri kullanmayı onaylamamaları gerekirdi.)
Hazardous: tehlikeli (syn: dangerous) Approve
KPDS’de oldukça sık geçen bir kelimedir. Eş anlamlıları ile birlikte çok iyi bilinmeli.
Not: Any, some, every, no kelimeleri; think, body, one, where kelimeleri ile birleştiklerinde sonralarında mutlaka bir sıfat isterler. Türkçe’deki mantığa ters bir yapıdadır. Yukarıdaki örnekte de görüldüğü gibi Something geçmiş ve sonrasında da “beneficial” sıfatı gelmiştir. You must give up smoking. (Sigarayı bırakmalısınız.) He disapprove of joining the army. (O orduya katılmayı onaylamıyar.)
Join: katılmak They sucseeded in persuading us. (Onlar bizi ikna etmeyi başardılar.)
Sucseed in: başarmak 2.) Bazı Fiillerden Sonra Gerund Kullanılır Bu fiillerin sayısı 30 – 40 civarındadır. Bunlar yüklem olacakları zaman sonralarında eğer çekilmemiş bir fiil gelirse, “gerund” olmak zorundadır. Bu özellik tamamen ezbere dayalı bir durumdur. En önemli 10 - 15 tane fiil göreceğiz. Diğerleri liste halinde bize verilecek. Bu fiilleri yazarsak;
Avoid: kaçınmak, sakınmak
Postpone:
Forgive:
Hate:
Like / dislike: sevmek / sevmemek Bu fiiller, yüklem olarak kullanıldığında ve sonrasında çekilmemiş bir fiil geldiğinde bu mutlaka “gerund” olmalıdır. You could have avoided hurting him. (Onu incitmekten kaçınmış olabilirdin veya kaçınabilirdin.) She considers moving away. (O taşınmayı düşünüyor.) Move: taşınmak, hareket etmek (yanında away, in gibi değişik edatları alabilir.) He hates getting up early. (O erken kalkmaktan nefret eder.) The thief admitted stealing the money. (Hırsız parayı çaldığını itiraf etti.)
Thief: hırsız I don’t anticipate meeting any problem. (Herhangi bir problemle karşılaşmayı sezinlemiyorum.) I don’t understand your complaining. (Şikayetinizi anlamıyorum.) 3.) Bazı Deyimlerden Sonra Gerund Kullanılır Ingilizce’de, aşağıda yazılan deyimlerden sonra eğer bir çekilmemiş fiil gelirse, kesinlikle “gerund” olmalıdır.
It is no use: Anlamı yok, yararı yok, manası yok Bu kalıplardan sonra, (zamanı ne olursa olsun, olumlu veya olumsuz olsun) eğer bir çekilmemiş fiil varsa, bu fiil gerund yapısında olmalıdır. Her zaman bunlardan sonra “gerund” olacak diye bir kural yoktur. Bazen çekilmemiş bir fiil dışında da bir sözcük gelebilir. Örnekler I am looking forward to seeing you amoung us. (seni aramızda görmeyi dört gözle bekliyorum.) French is no worth learning. (Fransızca öğrenilmeye değmez.) I don’t feel like going out to night. (Bu gece canım dışarı çıkmak istemiyor.) He must have confeessed to committing the crime. (O suçu işlediğini itiraf etmiş olmalı.) Confees to: itiraf etmek (zihinsel anlamda) Commit: işlemek (suç, günah, hata, cinayet anlamında) The hijackers objected to releasing the hostages. (Uçak kaçıranlar (hava korsanları) rehineleri serbest bırakmaya karşı çıktılar.)
Hijacker: uçak kaçıran, hava korsanı I am used to studying late at night. (Geç saatlere kadar çalışmaya alışkınım.) He can’t help loughing when he sees me. (Beni gördüğünde kendini gülmekten alamaz.)
She had trouble solving her problem. (O problemini çözmede zorluk çekti.) The minister confees to getting involved. (Bakan suça bulaştığını itiraf etti.) Confees to: itiraf etmek Get involve: biri ile bir suça bulaşmak 4.) Hem Mastar Hem de Gerund Alan Fiiller
Ingilizce’de, bazı fiiller hem mastar hem de infinitive alabilirler. I start working on Monday. (P. Tesi çalışmaya başlarım.) I start to work on Monday. (P. Tesi çalışmaya başlarım.) Eğer bu fiiller Continuous formda çekilirlerse sonrasında da çekilmemiş bir fiil var ise tercihinizi gerund’tan yana kullanmayın deniliyor. Gramatikal olarak yasak değil ama iki gerund yan yana gelmesin diye infinitive kullanılır. Bu konu ile ilgili önemli ve temel bilgileri öğrenmiş olduk. Bundan sonra öğreneceğimiz detaylar ileri düzey içindir. Bir önceki derste, eğer yüklemden sonra çekilmemiş bir fiil gelirse üç yapıdan biri ile kullanılabileceği söylenmişti. Aslında her dilde olduğu gibi Inglizcede de bu çekilmemiş fiil çekilmiş olan fiilin bir kısaltması gibidir. Yüklemden dolayı çekilmemiş olan fiilin zamanı ve kimin tarafından yapıldığı bellidir. Örneğin; “Ben öğrenmek istiyorum” derken, çekili olan fiil yani yüklem “istiyorum”dur. Infinitive veya Gerund olacak çekilmemiş fiil de “öğrenmek”tir. Burada yüklemden dolayı öğrenmenin ne zaman istendiği ve kimin tarafından istendiği bellidir. Ikisinin de öznesi “ben”dir. Gerund Kullanımı ile ilgili Örnekler I appreciate helping (Yardımı takdir ediyorum.) Bu cümlede “appreciate”den dolayı “help” fiili Gerund olarak kullanılmıştır. “helping”in de öznesi “I” dır. Başka bir cümlede yüklem ile Gerund’ın öznesi farklı olabilir. Örneğin aynı cümleyi bu şekilde de yazabiliriz. I appreciate you helping (Yardımınızı takdir ediyorum.) Bu cümlede ise yüklem ile Gerund’ın özneleri farklıdır. Yüklemin öznesi I, Gerund’ın öznesi you’dur. Gerund isim fiil olduğu için ve sıfatlar isim ile kullanıldığı için aslında you yerine your’un kullanılması daha uygundur. Yüklemin nesnesi olan “your helping” in de nesnesi olabilir. “The poor” gibi. Bu açıklamalardan sonra cümlemizi yazarsak şöyle olur. I appreciate your helping the poor. (Fakirlere yardımınızı takdir ediyorum.) This project is not worth maintaining . (Bu proje devam etmeye değmez.) He accused everybody of being reluctant. (O herkesi isteksiz olmakla sucladı.)
Accuse of: suclamak I do not undersant your complaining about your jop. (Işiniz hakkında yakınmanızı anlamıyorum.) We can not got anywhere without discussing the issues properly. (Biz meseleleri uygun bir şekilde tartışmaksızın bir yere varamayız.)
Issue: mesele, sorun, problem We get used to living under miserable condition. (Biz sefil koşullar altında yaşamaya alıştık.) Miserable: perişan, sefil 5.) Allow = Permit, Advise = Recommend Fiilleri Dördüncü madde gibidir. Yani yukarıdaki iki fiil (eş anlamları ile birlikte dört fiil) hem Gerund hem de Infinitive alabilirler. Yalnız dördüncü madde gibi istenilen zaman Gerund istenilen zaman Infinitive almıyor. Bu gramatikal bir özelliktir. Bu fiiller bazen Gerund bazen de Infinitive alırlar. Allow = izin vermek, Advise: tavsiye etmek, önermek. ***Kural: 1. Eğer bu fiillerden sonra bir nesne varsa Infinitive kullanılır. ***Kural: 2. Eğer bu fiillerden sonra bir nesne yoksa Gerund kullanılır. He recommended me to rest. (Bana dinlenmemi tavsiye etti) “Recommend”den sonra nesne olduğu için (me) Infinitive kullanılmıştır. He recommended resting. (Bana dinlenmeyi tavsiye etti) “Recommend”den sonra nesne olmadığı için Gerund kullanılmıştır. My wife doesn’t allow me to go out. (Karım dışarı çıkmama izin vermez.) My wife doesn’t allow going out. (Karım dışarı çıkmaya izin vermez.) The expert advised us to sell sharing. (Uzman bize hisse senetlerini satmayı önerdi.)
Expert: uzman 6.) Regret, Forget, Remember (Üzgün - pişman olmak. Unutmak. Hatırlamak) Yukarıdaki üç fiil de bazen Gerund bazen de Infinitive alırlar. Buradaki espri biraz da anlama yöneliktir. Eğer bu fiillerden sonra kullanılacak olan fiil daha önce gerçekleşmiş bir olaydan bahsediyorsa Gerund, daha sonra gerçekleşecek bir olaydan bahsediyorsa Infinitive kullanılır. I regret spending so much money. (Bu kadar çok para harcadığıma üzgünüm.) I regret to spend so much money. (Bu kadar çok para harcamaya (harcayacağıma) üzgünüm.) *** “Regret” te genellikle gerund kullanımı tercih edilir. I forgot taking my purse. (cüzdanımı aldığımı unuttum.) (cüzdanı üzerinde demektir.) I forgot to take my purse. (cüzdanımı almayı unuttum.) (cüzdanı üzerinde değil demektir.) *** Beşinci madde kullanımına uyuluyor. Ama altıncı madde kullanımda en çok ihlal edilen bir kuraldır. 7.)Need, Requirei, Want (Ihtiyacında olmak, Gerktirmek, Istemek.) Bu üç fiil de aynı anlamda kullanılmaktadır. Üçü de hem Gerund hem Mastar alabilirler. Yalnız burada ki mastar “Pasif Mastar” dır. Bu kullanımdaki cümlelerde özne genellikle cansızdır. Passive Infinitive: to be + V3 This room needs cleaning. (Bu odanın temizlemeye ihtiyacı var.) Aynı cümleyi şu şekilde de yazabiliriz anlam olarak aynıdır. This room needs to be cleaned. (Bu odanın temizlenmeye ihtiyacı var.) The grass requires cutting. (Otlar kesmeye ihtiyacı var.) My car wants watching. (Arabamın yıkamaya ihtiyacı var.) My car wants to be watched. (Arabamın yıkamaya ihtiyacı var.) Bu kullanımdaki özne canlı olamaz mı sorusu üzerine (olabilir diye) şu örnek verildi. I need to be accepted in the club. (Külube kabul edilmeye ihtiyacım var.) Bu kullanımda yaygın olarak “gerund” kullanılır. 8.) See, Hear, Feel, Watch: (Görmek, duymak, hissetmek izlemek)
Her dördü de Gerund veya Mastar alabilirler. Yalnız buradaki mastar “Bare Infinitive”dir. yalın mastar = fiilin birinci hali = “to”suz mastar. I saw him waiting at the bus stop. (Onu otobüs durağında beklerken gördüm.) I saw him wait at the bus stop. (Onu otobüs durağında beklerken gördüm.) Gerund kullanımından dolayı Birinci cümlede eğer o yarım saat durakta beklemişse benim beş on dakkasını gördüğüm, tüm olaya vakıf olmadığım anlaşılır. Ikinci cümlede ise Bare Infinitive kullanımndan dolayı Benim bu beklemenin tümüne vakıf olduğum anlaşılır.
We felt the house shaking. (evin sarsıldığını hissettim.) (sarsıntının bir kısmını) Shake: sallanmak, sarsılmak Kullanımı biraz karışık olan bir konudur. Bu madde de Türkçe çeviriden çok Inglızce mantığını kavramak önemlidir. I watched them enter the bar. (Onları bara girerken gördüm.) (Bara girme eylemi anlık bir eylem olduğu için tümü görülebileceğinden “bare infinitive” kullanılmıştır.
“watch” genelde “bare infinitive” ile kullanılır, ama “gerund” la da kullanılabilir. |